Potansiyometre Nedir? Arduino ile Potansiyometre Kullanımı

Potansiyometre, direnci mekanik olarak ayarlanabilen bir elektronik komponenttir. Üzerindeki mil döndürüldükçe direnç değeri değişir ve buna bağlı olarak çıkış gerilimi farklı seviyelere gelir. Bu özelliği sayesinde elektronik devrelerde ayarlanabilir gerilim elde etmek için yaygın olarak kullanılır.

Arduino projelerinde potansiyometre; LED parlaklığı ayarlama, servo motor kontrolü, menü seçimi, ses seviyesi ayarı ve sensör simülasyonu gibi birçok uygulamada tercih edilir.

Potansiyometre Nasıl Çalışır?

Potansiyometrenin içerisinde sabit bir direnç yolu ve bu yol üzerinde hareket eden bir temas ucu bulunur. Bu hareketli temas ucuna wiper adı verilir. Mil döndürüldüğünde wiper, direnç yolu üzerinde konum değiştirir.

Böylece potansiyometrenin orta bacağından alınan gerilim sürekli değişir. Arduino bu gerilimi analog girişlerinden okuyarak potansiyometrenin konumunu algılayabilir.

Potansiyometre Bacakları

Standart potansiyometreler genellikle 3 bacağa sahiptir. Bu bacaklardan ikisi besleme uçları, ortadaki bacak ise çıkış ucudur.

Arduino ile Potansiyometre Bağlantısı

Bu örnekte 10K potansiyometre kullanılacaktır. Arduino, potansiyometrenin orta bacağından gelen gerilimi A0 analog giriş pininden okuyacaktır.

Gerekli Malzemeler

• 1 adet Arduino Uno
• 1 adet 10K potansiyometre
• Breadboard
• Jumper kablolar
• USB kablo
• Arduino IDE yüklü bilgisayar

Bağlantı Şeması

Arduino Potansiyometre Kodu

Aşağıdaki kod, A0 pinine bağlı potansiyometreden gelen analog değeri okur ve Seri Monitör ekranına yazdırır.

const int potPin = A0;

void setup() {
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  int value = analogRead(potPin);

  Serial.println(value);

  delay(200);
}

Kodu Satır Satır İnceleyelim

Potansiyometre Pinini Tanımlama

const int potPin = A0;

Bu satırda potansiyometrenin bağlı olduğu analog giriş pini tanımlanır. Arduino üzerindeki A0 pini analog giriş olarak kullanılacaktır.

Seri Haberleşmeyi Başlatma

void setup() {
  Serial.begin(9600);
}

setup() fonksiyonu Arduino çalıştığında yalnızca bir kez çalışır. Serial.begin(9600); satırı ise Arduino ile bilgisayar arasındaki seri haberleşmeyi başlatır.

Buradaki 9600 değeri, bilgisayar ile Arduino arasındaki veri iletişim hızını ifade eder.

Potansiyometre Değerini Okuma

int value = analogRead(potPin);

Bu satır A0 pinindeki analog gerilimi okur. Arduino Uno’da analog girişler 10 bit çözünürlüğe sahiptir. Bu nedenle analogRead() fonksiyonu 0 ile 1023 arasında değer döndürür.

Değeri Seri Monitöre Yazdırma

Serial.println(value);

Okunan değer Seri Monitör ekranına yazdırılır. Program çalışırken potansiyometrenin konumuna göre aşağıdaki gibi değerler görülebilir:

15
126
384
712
1023

Okuma Aralığını Yavaşlatma

delay(200);

Her okuma işleminden sonra program 200 milisaniye bekler. Bu sayede Seri Monitör ekranında değerler daha okunabilir hale gelir.

analogRead() Fonksiyonu Nedir?

analogRead(), Arduino’nun analog giriş pinlerindeki gerilimi ölçmek için kullanılan fonksiyondur. Arduino Uno’da analog girişler A0, A1, A2, A3, A4 ve A5 pinlerinden oluşur.

Fonksiyonun kullanımı oldukça basittir:

int deger = analogRead(A0);

Bu komut A0 pinindeki gerilimi okuyarak 0 ile 1023 arasında bir sayı döndürür.

Potansiyometreyi Çevirdiğimizde Neden Değerler Değişir?

Potansiyometrenin orta bacağı, içindeki direnç yolu üzerinde hareket eden wiper ucuna bağlıdır. Mil döndürüldükçe orta bacaktaki gerilim seviyesi değişir.

Arduino bu gerilimi sürekli ölçerek farklı sayılar üretir. Örneğin potansiyometre çevrildikçe Seri Monitör’de şu değerlere benzer çıktılar görülebilir:

0
185
406
689
912
1023

Bu değerler potansiyometrenin o anki konumunu gösterir.

Potansiyometre Nerelerde Kullanılır?

Potansiyometre hem temel elektronik devrelerde hem de Arduino projelerinde sık kullanılan bir giriş elemanıdır. Kullanıcıdan manuel olarak değiştirilebilir bir değer almak için oldukça kullanışlıdır.

• LED parlaklığı ayarlama
• Servo motor kontrolü
• DC motor hız ayarı
• LCD kontrast ayarı
• Ses seviyesi kontrolü
• Robot hız kontrolü
• Arduino menü seçimi
• Sensör simülasyonu

Potansiyometre Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Potansiyometrenin orta bacağı mutlaka Arduino’nun analog girişlerinden birine bağlanmalıdır.
• Sağ ve sol bacakların yer değiştirmesi çalışmayı bozmaz, yalnızca çevirme yönünü tersine çevirir.
• analogRead() fonksiyonu yalnızca analog giriş pinlerinde kullanılmalıdır.
• Arduino Uno’da analog girişler A0, A1, A2, A3, A4 ve A5 pinleridir.
• Potansiyometre bağlantısında 5V ve GND uçlarının kısa devre olmamasına dikkat edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Arduino ile hangi potansiyometre değeri kullanılabilir?

Arduino projelerinde genellikle 10K potansiyometre tercih edilir. 10K değeri, temel analog okuma uygulamaları için oldukça yaygın ve uygundur.

Potansiyometrenin orta bacağı nereye bağlanır?

Potansiyometrenin orta bacağı, Arduino’nun analog giriş pinlerinden birine bağlanır. Bu örnekte orta bacak A0 pinine bağlanmıştır.

analogRead() değeri neden 0 ile 1023 arasındadır?

Arduino Uno’nun analog girişleri 10 bit çözünürlüğe sahiptir. 10 bit çözünürlük 0 ile 1023 arasında toplam 1024 farklı değer anlamına gelir.

Potansiyometre LED parlaklığı ayarlamak için kullanılabilir mi?

Evet. Potansiyometreden okunan analog değer, PWM çıkışına dönüştürülerek LED parlaklığı ayarlanabilir. Bunun için genellikle map() fonksiyonu ve analogWrite() kullanılır.

Sonuç

Potansiyometre, Arduino projelerinde en sık kullanılan giriş elemanlarından biridir. Döndürülerek değiştirilebilen yapısı sayesinde analog gerilim üretir ve Arduino tarafından kolayca okunabilir.

Özellikle LED parlaklığı ayarlama, servo motor kontrolü ve kullanıcı girişleri gibi uygulamalarda potansiyometre kullanımı oldukça yaygındır. Arduino öğrenmeye yeni başlayanlar için potansiyometre, analog giriş mantığını anlamanın en kolay yollarından biridir.